O Senatu

O Senatu - Istorijat

Prve godine vladavine Petra II Petrovića Njegoša (1830-1851), karakteriše stvaranje prvih državnih organa. Za to vrijeme,  na Cetinju 02. X 1831. godine, Zbor crnogorskih glavara, na čelu sa Petrom II Petrovićem Njegošem donio je  Odluku o ustanovljenju Praviteljstvujuščeg Senata crnogorskog i brdskog koji je nazvan i Crnogorski Senat. Senat je bio najveći sudski i upravni organ vlasti, organ centralne vlasti u Staroj Crnoj Gori, a osnovan je kao rezultat potrebe da se Senat tj. Kuluk reformiše i više uzdigne iznad plemenskih podjela.

Pored Senata, ustanovljena je i Gvardija (388 ljudi), kao izvršni organ senatskih odluka. Gvardija je funkcionisala kao niži sud i policija. Uz gvardiju su postojali i perjanici (30), kao specijalni policijski odred, koji su, uz obezbjeđivanje vladike i Senata, vršili i kaznenu funkciju.

Prije ustanovljenja Senata, Rusija je poslala svoje opunomoćenike, Ivana Vukotića i Mateju Vučićevića koji su imali zadatak da urede državne organe. Senat je prvo imao 16, a potom 14 senatora. Senatori su birani od najistaknutijih pojedinaca nevodeći računa o plemenskoj pripadnosti. Prvi predsjednik Senata je bio Ivan Vukotić, a njegov zamjenik je bio Mateja Vučićević. Petar II PetrovićNjegoš je ovaj organ držao pod svojom kontrolom, a kada mu je bilo jasno da Vukotić nastoji da uzme svu svjetovnu vlast u svoje ruke, preduzima odlučan korak i smjenjuje predsjednika i njegovog zamjenika koji se potom vraćaju za Rusiju. Novi predsjednik Senata je postao rođeni Njegošev brat, Pero, a zamjenik rođak, Đorđije Petrović. Senat je prije svega bio zadužen za sudsku vlast kao i za nadzor nad ostalim organima, ali se njegove odluke nijesu sprovodile dok ih ne potpiše vladika. Senatori su stalno boravili na Cetinju i primali platu.

Petar II Petrović Njegoš je, u neposrednoj blizini Cetinjskog manastira, kao svoju rezidenciju, za potrebe Senata, perjanika i državne administracije, sagradio zgradu 1838. godine, koja je u početku nazivana „nova kuća“, da bi ubrzo dobila ime „Biljarda“. Tako je nazvana po prvom bilijaru koji je Njegoš donio u Crnu Goru i koji je bio smješten u jednoj od prostorija. Sve državne institucije do tada su bile smještene u prostorijama Cetinjskog manastira.

O Senatu danas

Članom 25 Zakona o Prijestonici (“Službeni list CG”, br.051-17), propisano je da Prijestonica ima Senat koji se konstituiše aktom Skupštine Prijestonice.

Senat Prijestonice čine:

-Predsjednik Crne Gore,

-potpredsjednik Skupštine Crne Gore,

-potpredsjednik Vlade za ekonomsku politiku i finansijski sistem,

-predsjednik Crnogorske Akademije nauka i umjetnosti,

-rektor Univerziteta Crne Gore,

-ministar kulture,

-gradonačelnik Prijestonice,

-ministar vanjskih poslova,

-predsjednik Skupštine Prijestonice.

Senatom Prijestonice predsjedava Predsjednik Crne Gore.

Članom 26 istog zakona propisano je da Senat Prijestonice vrši sledeće poslove:

  • Usvaja godišnji Program razvoja Prijestonice koji se finansira iz sredstava iz člana 30 stav 3, a u vezi stava 2 ovog zakona;
  • Zauzima stavove,razmatra i daje predloge i mišljenja državnim organima i organima Prijestonice o pitanjima značajnima za ekonomski, kulturni i istorijski razvoj Prijestonice.

Članom 28, Zakona propisano je sljedeće:

Sredstva za rad Senata obezbjeđuju se u budžetu Crne Gore.

Na osnovu člana 25. Zakona o Prijestonici (“Službeni list CG “br.51-17) ,  Skupština Prijestonice Cetinje na sjednici održanoj dana 25.09.2017. godine donijela je Odluku o konstituisanju Senata Prijestonice.