O Senatu - Istorijat

Prve godine vladavine Petra II Petrovića Njegoša (1830-1851), karakteriše stvaranje prvih državnih organa. Za to vrijeme,  na Cetinju 02. X 1831. godine, Zbor crnogorskih glavara, na čelu sa Petrom II Petrovićem Njegošem donio je  Odluku o ustanovljenju Praviteljstvujuščeg Senata crnogorskog i brdskog koji je nazvan i Crnogorski Senat. Senat je bio najveći sudski i upravni organ vlasti, organ centralne vlasti u Staroj Crnoj Gori, a osnovan je kao rezultat potrebe da se Senat tj. Kuluk reformiše i više uzdigne iznad plemenskih podjela.

Pored Senata, ustanovljena je i Gvardija (388 ljudi), kao izvršni organ senatskih odluka. Gvardija je funkcionisala kao niži sud i policija. Uz gvardiju su postojali i perjanici (30), kao specijalni policijski odred, koji su, uz obezbjeđivanje vladike i Senata, vršili i kaznenu funkciju.

Prije ustanovljenja Senata, Rusija je poslala svoje opunomoćenike, Ivana Vukotića i Mateju Vučićevića koji su imali zadatak da urede državne organe. Senat je prvo imao 16, a potom 14 senatora. Senatori su birani od najistaknutijih pojedinaca nevodeći računa o plemenskoj pripadnosti. Prvi predsjednik Senata je bio Ivan Vukotić, a njegov zamjenik je bio Mateja Vučićević. Petar II PetrovićNjegoš je ovaj organ držao pod svojom kontrolom, a kada mu je bilo jasno da Vukotić nastoji da uzme svu svjetovnu vlast u svoje ruke, preduzima odlučan korak i smjenjuje predsjednika i njegovog zamjenika koji se potom vraćaju za Rusiju. Novi predsjednik Senata je postao rođeni Njegošev brat, Pero, a zamjenik rođak, Đorđije Petrović. Senat je prije svega bio zadužen za sudsku vlast kao i za nadzor nad ostalim organima, ali se njegove odluke nijesu sprovodile dok ih ne potpiše vladika. Senatori su stalno boravili na Cetinju i primali platu.

Petar II Petrović Njegoš je, u neposrednoj blizini Cetinjskog manastira, kao svoju rezidenciju, za potrebe Senata, perjanika i državne administracije, sagradio zgradu 1838. godine, koja je u početku nazivana „nova kuća“, da bi ubrzo dobila ime „Biljarda“. Tako je nazvana po prvom bilijaru koji je Njegoš donio u Crnu Goru i koji je bio smješten u jednoj od prostorija. Sve državne institucije do tada su bile smještene u prostorijama Cetinjskog manastira.

O Senatu danas

Članom 25. Zakona o Prijestonici ("Sl. list Crne Gore", br. 47/08 I 88/09) propisano je da Prijestonica ima Senat, kao savjetodavno tijelo, koje se konstituiše aktom Skupštine Prijestonice, na period od četiri godine.

Senat zauzima stavove, daje predloge i mišljenja državnim organima i organima Prijestonice o pitanjima značajnim za ekonomski, kulturni, istorijski, ekološki, turistički, demokratski i razvoj Prijestonice u drugim oblastima.

Shodno članu 26. istog Zakona, Senat Prijestonice čine:

-          Gradonačelnik Prijestonice;

-          Predsjednik Skupštine Prijestonice;

-          Gradonačelnik Glavnog grada;

-          izaslanik Predsjednika Crne Gore;

-          dva predstavnika Skupštine;

-          dva predstavnika Vlade;

-          predstavnik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti;

-          predstavnik Univerziteta Crne Gore;

-          predstavnik Zajednice opština Crne Gore;

-          predstavnik nevladinih organizacija i udruženja Prijestonice, određen u skladu sa statutom Prijestonice i

-          predstavnik građana Prijestonice, određen na način propisan statutom Prijestonice.

Predsjednik Senata bira se na konstitutivnoj sjednici iz reda članova Senata.

Članom 27. Zakona propisano je sljedeće:

Sredstva za rad Senata obezbjeđuju se u budžetu Crne Gore.

Aktom o konstituisanju Senata, Skupština Prijestonice određuje organ koji obavlja stručne i administrativne poslove za potrebe Senata.

Senat ima poslovnik o radu, kojim se uređuju način rada i odlučivanja, kao i druga pitanja od značaja za rad Senata.